१८ जानेवारी १६८४ रोजी, च्या पत्रात मुंबईचा गव्हर्नर रिचर्ड केजविन याने इंग्लंडच्या आपल्या चार्ल्स राजाला छत्रपती संभाजीराजे व पोर्तुगिज यांच्यातील लढाईची माहिती कळवली. त्या पत्रात लिहितो.., "आपल्या शेजारी असलेल्या संभाजीराजेंसारख्या बलवान राजाने पोर्तुगीजांचा ४० मैल लांबीचा प्रदेश बेचिराख करून लिंगभेद न मानता ख्रिश्चनांची कत्तल केली आहे. आता तर त्यांनी आपल्या ताब्यातील एलिफंटा आणि करंजाही घेतले आहे. तीस हजार सैन्य घेऊन आपला बलवान शेजारी संभाजी महाराज सरहद्दीवर आपल्याला धमकी देत आहे. आमच्या जवळ फक्त १५० इंग्रज आणि २०० काळे टोपीवाले आहेत. संभाजी महाराजांनी आमच्याकडून ४०० पिंपे बंदुकीची दारू, ६० मोठ्या तोफा पौंड कथिल, ४०० वार कापड, १५० लहान बोटी आणि ०१ मोठी बोट इत्यादी गोष्टींची मागणी केली आहे. या गोष्टी पुरविल्या नाहीत तर राजाने आपला नाश करण्याची धमकी दिली आहे. शिवाजी महाराजांनी जसे मुंबई जवळचे खांदेरी बेट ताब्यात घेऊन इंग्रजांच्या जवळचे इंग्रजांच्या ताब्यात असलेले एलिफंटा आणि करंजा बेट घेऊन केला, त्यावर आरमारी हालचालींना लगाम घातला. तसाच प्रयत्न संभाजी महाराजांनी मुंबई कोट बांधण्यास सुरूवात करून त्यांनी मुंबईकर इंग्रजांना हवालदिल करून सोडले. मराठा राज्यात राहणाऱ्या इंग्रजांना संभाजी महाराजांनी कोणत्याही जादा सवलती दिल्या नाहीत... छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६८० साली इंग्रजांबरोबर तह केला होता. त्या तहातील अटींबरोबरच जादा कडक अटी घालून संभाजी महाराजांनी १६८४ साली इंग्रजांशी तह केला. या तहाच्या अटी संभाजी महाराजांचा राज्यकारभार न्याय आणि शिस्तपूर्ण होता हे दर्शविणाऱ्या आहेत. इंग्रजांनी कर्नाटकातील मराठा राज्यात वखारी घालण्याची परवानगी मागितली होती, संभाजी महाराजांनी त्या वखारी ठराविक जमिनीत आणि आकारात बांधण्याची अट घातली होती. वखारीसाठी ६० कोविद लांब आणि १५ कोविद रुंद जमीन द्यावी, वखारीची उंची अडीच कोविद आणि भिंतीची रुंदी अर्धा कोविदपेक्षा जास्त नसावी, ही जागा अपुरी पडली तर त्याच लांबीचे एक घर बांधावे किंवा इतरांप्रमाणे बाजारात दुकान बांधावे. तटबंदी सारख्या मोठ्या वखारी बांधू नये अशा अटी घातलेल्या होत्या. किल्ल्याप्रमाणे मोठमोठ्या वखारी बांधून हळूहळू सभोवतालचा प्रदेश काबीज करण्याचा इंग्रजांचा डाव होता. संभाजी महाराजांनी तो डाव ओळखून त्यांच्यावर कडक निर्बंध लादले... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त