समुद्री मोहीम म्हटल्यावर आंग्रे घराण्याशिवाय मोहीम पुढे हालणारचं कशी तेव्हा सरखेल कान्होजी आंग्रे ह्यांच्या कारकीर्दीत “कुलाबा किल्ला” प्रसिध्दीस आला...🚩 अलिबागच्या समुद्रात असलेल्या खडकावर कुलाबा हा मराठी सैन्याची चौकी होती..शिवाजी महाराजांना माहीत असल्यामुळे मोक्याच्या बेटांवर त्यांनी किल्ले बांधले व जुने बळकट केले १९ मार्च १६८० रोजी महाराजांनी किल्ला बांधायला सुरुवात केली त्यांच्या निधनानंतर संभाजी महाराजांनी कुलाबा किल्ल्याचे बांधकाम जून १६८१ मध्ये पूर्ण केले त्यावेळी आरमारी हालचालींचा डावपेचांचा हा किल्ला केंद्र होता... कुलाबा आरमार : कुलाब्याचे आरमार मानाजी आंग्रेंच्या हिश्यास आले याचे त्यांनी अक्षरशः सोने केले समुद्रावर पोर्तुगीज व सिद्दींना पछाडून सोडले.. चिमाजी आप्पांच्या प्रसिद्ध वसईच्या मोहिमेत पोर्तुगीजांचे महत्वाचे उरणचे बेट यांनीच जिंकले होते वसईला समुद्रमार्गे रसद न पोहोचू दिल्यामुळे वसईच्या सैनिकांची अन्न व दारुगोळ्यासाठी मारामार सुरु झाली वसई विजयामागची हि पार्श्वभूमी बऱ्याच जणांना माहित नसेल.. मानाजी आंग्रे १७५९ साली निधन झाले त्यांच्या नंतर रघुजी आंग्रे सरखेल व वजारत-म-आब झाले.. दोन्ही पितापुत्रांनी आजच्या रायगड जिल्ह्याला भरभराटी आणली रघुजींचा काळ हा शांतिकाळ असल्यामुळे आपल्याला जास्त लढायांचे उल्लेख मिळत नाहीत रघुजी १७९३ साली निधन झाले आणि राज्यात अंधाधुंद माजली... १७९३ ते १८१४ काळात दुसरे मानाजी आंग्रे, जयसिंह आंग्रे, बाबुराव आंग्रे, काशीबाई आंग्रे व परत दुसरे मानाजी आंग्रे असे सरखेल झाले.. राज्यातील यादवी व मुलखीं व्यवस्थेवर दुर्लक्ष यामुळे राज्य व आरमार लयास गेले शेवटी १८४० साली दुसरे कान्होजी आंग्रे जे एक वर्षाचे सुद्धा नव्हते यांच्या निधनानंतर कुलाबा संस्थान संपुष्टात आले... १८१८ नंतर कुलाब्याचे आरमार लष्करी स्वरूपाचे न राहून फौजदारी स्वरूपाचे झाले होते एकाप्रकारे त्याकाळचे कोस्ट गार्ड. याच भूमिकेत अजून काही दशके निघाली १८४० किंवा ४१ साली आंग्रयांचे राज्य इंग्रजांनी गिळंकृत करून आरमार नष्ट केले... भरतीच्या वेळी हा किल्ला चारही बाजूने पाण्याने वेढला जातो व जलदुर्ग बनतो तर ओहोटीच्या वेळी किल्ल्यापर्यंतची जमीन उघडी पडते व किल्ला भूइकोट बनतो... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त