*महाराष्ट्र प्रदेश गड किल्ले संवर्धन सेल* *इतिहास शिवरायांचा* ********************************** *शिव दिनविशेष* 🚩🚩🚩⛳⛳⛳⛳🚩🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१६६५* *रात्रीच्यावेळी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी पुरंदरावर कुमक पाठवली. यावेळेस पुरंदर दिलेरखान व मिर्झा राजाविरूध्द झुंजत होता. मुघलांच्या नकळत मराठ्यांची एक नवीन तुकडी केदार दरवाजाने पुरंदरावर पोहचली.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१६७५* *माहिती दडवून ठेवण्याचा कौशल्याचा प्रभावी वापर* *हे उदाहरण दुसऱ्या तिसऱ्या कोणाचे नसून महाराष्ट्राचे महादेव, दस्तुरखुद्द शिवछत्रपतींचे आहे. शिवछत्रपतींनी आपल्या माहिती दडवण्याच्या कौशल्याचा वापर करून आपली मोहीम कशी साध्य केली त्याची ही हकीकत आहे.* *ही माहिती आपल्याला इंग्रजांच्या २० एप्रिल १६७५ रोजी राजापूराहुन मुंबईला पाठवलेल्या एका पत्रा वरून समजते. या लेखाचा विषय वेगळा असल्याकारणाने या संबंधीची माहिती थोडक्यात येथे देतो. शिवाजी महाराज दक्षिण दिग्विजयाला निघाले असताना, त्यांना उत्तरेकडून कोणताही धोका स्वराज्यावर यावयास नको होता. त्यामुळे आपण नेमके कुठे आहोत हे शत्रूला कळू नये म्हणून ही व्यवस्था करण्यात आली होती. दक्षिणेकडून माहिती उत्तरेकडे जाण्याचा मुख्य स्रोत म्हणजे व्यापारी, किंवा माहितीची ने आण करणारे हरकारे. दक्षिणेतून परत येई पर्यंत, शिवाजी महाराजांनी उत्तरेकडे जाणाऱ्या सर्व मार्गांवर आपल्या चौक्या-पहारे बसवून व्यापारी, हरकारे किंवा त्यांच्याकडे असलेल्या पत्रांच्या माध्यमातून दक्षिणेतली कोणतीही माहिती उत्तरेत जाणार नाही याचा बंदोबस्त केला ! या वेळी इंग्रज, शिवाजी महाराजांकडून त्यांना अपेक्षित असलेल्या एका फर्मानाची वाट पाहात होते आणि त्यांनी मोहनदास नावाच्या आपल्या एका माणसाला या पत्राची वाट पाहण्यासाठी नेमले होते. परंतु दक्षिणेकडून उत्तरेकडे कोणतीही माहिती पोहोचत नसल्याने या मोहनदासला या पत्राची अनेक दिवस वाट पाहावी लागली. इंग्रज लिहितात :-* *" The same evening the Rajah (Shivaji Maharaj) went hence and wee dispatched Mohondas to Waite upon him and gets the Phiremaund (Farman) sealed. For him wee waited this many dayes, hourely expecting him, but being lately informed that the Rajah (Shivaji Maharaj) hath sett watches suffering none to pass to the northward of the place where he is, but are searched and what papers found about taken away, shall not keep those any longer, but copy of Phiremaund (Farman) shall send hereafter."* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१६७५* *शिवछत्रपतींचे परदेशी लोकांबद्दलचे कुतूहल !* *सामान्य लोकांप्रमाणेच ज्या राजेरजवाड्यांच्या भेटी हे परदेशी लोक घेत, त्यांना देखील असेच कुतूहल या लोकांबद्दल वाटत असेल पाहिजे. शिवाजी महाराजांना देखील या लोकांबद्दल असेच कुतूहल वाटत होते हे आपल्याला इंग्रजांनी लिहून ठेवलेल्या हकीगतींवरून समजते. असाच एक प्रसंग "English Factory Records on Shivaji"* *या पुस्तकात त्या काळी शिवाजी महाराजांना प्रत्यक्ष पाहिलेल्या इंग्रजांनी नोंदविला आहे. २० एप्रिल १६७५ रोजी केलेल्या नोंदीत या प्रसंगाचे वर्णन आढळते.* *छत्रपती शिवाजी महाराजांना भेटण्यासाठी आलेले काही इंग्रज अधिकारी, राजापूरजवळ एका झाडाखाली आपले तंबू ठोकून महाराजांची वाट बघत बसले होते. काही वेळाने महाराज तेथे आले आणि या इंग्रजाना पाहून त्यांनी आपली पालखी थांबवली. पुढे हा इंग्रज अधिकारी लिहितो," शिवाजी राजाने आम्हाला जवळ बोलावले; आम्ही पालखी जवळ गेलो आणि पालखी पासून थोड्या अंतरावर थांबलो. हे पाहून शिवाजी राजाने आम्हाला हाताच्या खुणेने आणखी जवळ बोलावले. आम्ही त्याच्या अगदी जवळ जाताच, त्याने माझ्या डोक्यावरील पेरीवीग मधील केसांना हात लावून पाहिला व आम्हाला अनेक प्रश्न विचारले."* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१६८०* *(वैशाख शुद्ध द्वितीया, शके १६०२, संवत्सर रौद्र, वार मंगळवार)* *मोगलांकडून सुरतकर इंग्रजांस उपद्रव !* *मोगलांनी सुरत येथील इंग्रज, डच आणि पोर्तुगीज व्यापारी लोकांना उपद्रव देण्यास सुरुवात केली. सर्व रयतेप्रमाणे इंग्रजांनीही साडेतीन टक्के कर द्यावा असे मोगली फर्मान आल्याने या सर्वांचे वार्षिक २० हजारचे नुकसान होऊ लागले.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१६८४* *औरंगजेबाने शहजादा मुअज्जम व राहुल्लाखान यांच्यासाठी सरंजाम पाठविला. औरंगजेब बादशहाने राहुल्लाखान आणि शहजादा मुअज्जम यांच्यासाठी २०, हजार अश्रफ्या, १०० घोडे, ५०० उंट, २५ खेचरे, व इतर सरदारांसाठी हत्ती, घोडे, जवाहीर आणि खिल्लतीच्या वस्तू पाठविल्या. शहजादा मुअज्जमकडे रवाना झाला. व ताज्या दमाची फौज घेऊन राहुल्लाखान बहादुरखान हासुद्धा औरंगजेब बादशहाच्या हुकुमाप्रमाणे विजापुर जवळील ३५ मैलांवरील (सुमारे ५६, कि. मी. वरील) इंडी या मुक्कामी थांबला. त्याने शहजादा आज्जमला लागणारा सरंजाम दिला. शके १६०६, रक्ताक्षी संवत्सर वैशाख मासी शहाआलम विजापुर जवळ शेक्स म्हणून गाव आहे तेथे बैसला. अशी जेधे शकावलीतील नोंद सापडते.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१७४०* *रावेरखेडी (सध्या मध्यप्रदेश येथे) मुक्कामी थोरले बाजीराव पेशवे यांची प्रकृति बिघडली.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१७५८* *तापी, नर्मदेच्या सलीलाने तहान न भागलेल्या आमच्या अभिमानी अश्वांना आता गंगा, यमुना आणि सिंधू माईचे ते तीर्थ आकंठ प्यावयाचे होते. साम्राज्य स्वप्नाची इर्ष्या मनी बाळगणारा तो सूर्य आपल्या मध्यान्ही तळपू लागला होता. दिवसा दुप्पट आणि रात्री चौपट वाढणाऱ्या या स्वराज्याला आता नवीन ओळख निर्माण झाली होती आणि त्याला एक नवे नाव मिळाले होते मराठा साम्राज्य !* *शिवाजीराजांचे ‘अहत तंजावर ते तहत पेशावर’ चे स्वप्न आज पूर्ण झाले होते. स्वकर्तुत्ववान अभिमानी मराठी जरीपटका अटकेवर फडकत होता आणि याची जबाबदारी सांभाळत होते अत्यंत हिशेबी आणि चाणाक्ष असणारे बाळाजी बाजीराव पेशवे उर्फ थोरले नानासाहेब पेशवे. नानासाहेब पेशव्यांनी शिवाजीराजांच्या धोरणांचा अवलंब करून स्वराज्याला साम्राज्यात रुपांतरीत करण्याची खटपट केली,यामागे छत्रपतींचे विचार होते, बाजीराव व चिमाजीअप्पांची मेहनत होती आणि साथ होती लाल मातीत अंग घुसळणाऱ्या अन् आपल्या माथी तीच माती अभिमानाने लावणाऱ्या शूर मराठमोळ्या सरदारांची.* *नावे तरी किती घ्यावीत नेमाजी शिंदे, मानाजी पायगुडे, राघोबादादा, साबाजी शिंदे, दत्ताजी शिंदे, बळवंतराव मेहेंदळे, अंताजी माणकेश्वर, विठ्ठल शिवदेव, दामाजी गायकवाड, यशवंतराव पवार, समशेरबहाद्दूर, मल्हारराव होळकर, विसाजी........आणि कित्येक.... हा काळ ठरला सार्थ पराक्रमाचा, मराठा साम्राज्याचे स्वप्न साकारणारा !* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१७७५* *नारो शंकर यांचे पुत्र "रघुपंत नारायण" यांचा पेशव्यांतर्फे 'जहागिरी' देऊन सत्कार करण्यात आला, नारो शंकर यांचा जानेवारी १७७५ मध्ये मृत्यू झाला व त्यांनी केलेल्या सेवेबद्दल त्यांच्या पश्चात त्यांच्या मुलाला 'जहागिरी' दिली गेली.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *२० एप्रिल इ.स.१८०३* *होळकरांनी सातारच्या छत्रपतीकडून १८०२ सालीं पेशवाईचीं वस्त्रें आणून तीं विनायकरावास अर्पण केलीं. परंतु या वस्त्राचा उपभोग अमृतरावाच्या मुलास अवघे दोन महिनेही घेता आला नाहीं. कारण इकडे बाजीरावानें महाडहून इंग्रजांशीं तहाचें बोलणें लावून डिसेंबर १८०२ रोजीं वसई येथे तहनामा ठरवून इंग्रजाच्या साहाय्यानें पेशवाईचीं वस्त्रे पुन्हा मिळविण्याची सिद्धता केली. ता. २० एप्रिल सन १८०३ रोजीं वेलस्ली बाजीरावासह पुण्यास येऊन दाखल झाला.* 🚩🚩⛳⛳⛳🚩🚩 *जय जगदंब जय जिजाऊ* *जय शिवराय जय शंभूराजे* ⛳ *जय गडकोट*⛳ *!! हर हर महादेव !!* #🙏शिवदिनविशेष📜 #🚩जय भवानी जय शिवाजी🚩 #📜इतिहास शिवरायांचा #🙏 शिवराय स्टेटस #🚩छत्रपति शिवाजी महाराज 🚩🚩🚩🚩🚩🚩🚩 *श्री मंगेश चंद्रकांत वीर* ( भोर तालुका गड किल्ले संवर्धन सेल सोशल मीडिया प्रमुख ) मा श्री महेंद्र तानाजी देवघरे* ( अध्यक्ष पुणे जिल्हा ) मा श्री योगेशजी सुदामराव शेलार (प्रदेशाध्यक्ष - महाराष्ट्र प्रदेश गड किल्ले संवर्धन सेल) राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी महाराष्ट्र प्रदेश गड किल्ले संवर्धन सेल