रोहा.. कुंडलिका नदी समुद्राला जेथे मिळते त्या मांदाड खाडीवर नजर ठेवण्यासाठी बांधण्यात आलेला किल्ले “तळगड”....🚩 रोह्यातील तळगड किल्ला शिवरायांनी या सर्व परिसराचे महत्त्व जाणले होते म्हणूनच तळगड आणि घोसाळगड हे किल्ले आपल्या ताब्यात घेतले राजा जयसिंगाशी झालेल्या पुरंधर किल्ल्याच्या तहामध्ये महाराजांनी १२ किल्ले स्वतःकडे ठेवले.. त्यामध्ये तळगड हा एक होता यावरूनच या किल्ल्याचे महत्त्व आपणास समजते पुढे १८१८ मध्ये जनरल प्राथरने हा किल्ला जिंकला... ●तळगड किल्ल्यावरील ऐतिहासिक वास्तूस्थापत्य पाण्याचे टाके व त्याबाबत शिवरायांचे जल व्यवस्थापन वरील किती महत्व होते त्यावर उदाहरण : किल्ल्याच्या संरक्षणाच्या दृष्टीने सर्वात प्रथम पाण्याचे महत्त्व अत्यंत महत्त्वाचे व अनन्यसाधारण आहे त्यात सह्याद्रीत व एकंदर पावसाचे त्या काळी चार महीने पडत असत त्यामुळे प्रत्येक किल्ल्यावर पाण्याची साठवणूक शिवराय काटेकोरपणे करत असत शिवकाळात विजेचा शोध लागला नव्हता त्यामुळे विद्युतपंपाने पाणी खेळवणे हे त्या काळी शक्य नव्हते मात्र त्याही परिस्थितीत शिवनिर्मीत प्रत्येक किल्ल्यावर वर्षभर पुरेल व प्रसंगी गडावर जर हल्ला झाला तर आणीबाणीच्या काळातही आवश्यक तो पाणीसाठी कसा राहील याची योग्य ती काळजी शिवरायांनी घेतलेली आहे... त्याचे मुख्य कारण त्याकाळी जलाभेद्य खडकांचे थर आणि पाझरणारे खडक यांच्या साहाय्याने पाणीसाठा करता येऊ शकते हे तत्कालीन पाथरवटांच्या (खडक फोडणारी जमात) लक्षात आले होते त्यामुळे अशा हरहुन्नरी लोकांकडून शिवरायांनी किल्ल्यामध्येच खाणी अथवा हौद किंवा दगडांच्या उतरणीवर खोल खड्डे निर्माण करून पाणी सतत पाझरत राहील याची व्यवस्था केली होती त्याचबरोबर अशा जलाभेद्य खडकांची जर मुबलकता आढळली तर त्यातले मधले खडक अलगद काढून किंवा त्यांना पाणी पाझरत राहील इतके तासून तलाव तयार केले व पाण्याची वर्षभर मुबलकता कशी राहील याकडे विशेष लक्ष दिले... अशा विपूल पाणी साठवण्याच्या जागा वर्षभर पुरेसा पाणी पुरवठ्याच्या दृष्टीने इतर किल्ल्यांवरही पाण्याची मुबलकता लोकांना उपलब्ध करून दिली होती मात्र त्याचे नियोजन अगदी काटेकोर होते... #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩मी शिवबा भक्त #🚩शिवरायांचे भक्त