अपचनामुळे किंवा जठरातील पाचक रसांचे संतुलन बिघडल्यामुळे खाल्लेले अन्न पोटात सडू लागते. या सडण्याच्या प्रक्रियेतून मोठ्या प्रमाणात कार्बन डायऑक्साईड आणि मिथेन सारखे विषारी वायू तयार होतात. हा गॅस जेव्हा आतड्यांच्या वळणांमध्ये कोंडला जातो, तेव्हा आतड्यांचे स्नायू कडक आकुंचन पावतात, ज्यामुळे पोट फुगते, कडाडून कळा (Cramps) मारतात आणि श्वास घेणे जड होते. पुदिना आणि विड्याचे पान एकत्र ठेचून रस पिणे हे वायू बाहेर काढणारे एक 'गॅस्ट्रो-इंटेस्टाईनल पिपेरिटा-मेंथॉल कार्मिनेटिव्ह' (Gastro-Intestinal Piperita-Menthol Carminative) विज्ञान आहे. सविस्तर माहिती आणि कार्यपद्धती: पुदिन्याच्या पानात (Mint) मुबलक प्रमाणात 'मेंथॉल' (Menthol) हे अत्यंत शक्तिशाली वायूनाशक आणि स्नायू शिथिल करणारे तेल असते. विड्याच्या पानात (Betel Leaf/Piper betle) 'चाव्हिकॉल' (Chavicol) आणि 'हायड्रॉक्सीकॅव्हिकॉल' नावाचे तीक्ष्ण अल्कॉइड्स असतात, जे लाळ आणि पाचक एन्झाईम्सचा स्त्राव तीव्रतेने वाढवण्यासाठी निसर्गातील सर्वोच्च उत्प्रेरक आहेत. जेव्हा पुदिना आणि विड्याचे पान एकत्र ठेचून त्याचा ताजा रस काढून प्यायला जातो, तेव्हा हा रस जठरात पोहोचताच तिथल्या लाळ आणि गॅस्ट्रिक ग्रंथींना तीव्र उत्तेजना देतो, ज्यामुळे अन्नाचे पचन वेगाने सुरू होते. रसातील मेंथॉल आतड्यांच्या आकुंचन पावलेल्या गुळगुळीत स्नायूंच्या पेशींमधील कॅल्शियम चॅनेल्सना जागीच रिलॅक्स करते. स्नायू सैल होताच कोंडलेल्या वायूला सरकण्यासाठी मार्ग मिळतो (Carminative Action). विड्याच्या पानातील चाव्हिकॉल आतड्यांमधील वायूचे कडक बुडबुडे रासायनिक प्रक्रियेद्वारे तोडून टाकते. यामुळे पोटाचा फुगवटा वेगाने कमी होतो, साठलेला भयंकर गॅस शरीराबाहेर पडतो आणि अपचनामुळे पोटात मारणाऱ्या असह्य कळा अवघ्या एका मिनिटात पूर्णपणे शांत होतात. फायदे: पोटातील भयंकर गॅस एका मिनिटात मोकळा: मेंथॉलच्या प्रभावामुळे पोटाचा फुगवटा तात्काल कमी होतो. पोटातील कळा आणि मुरडा जागीच शांत: आतड्यांचे कडक आकुंचन सैल होऊन आराम मिळतो. खाल्लेले अन्न वेगाने पचते: पाचक रसांचे स्त्राव वाढल्यामुळे पोटातील जडपणा दूर होतो. आंबट ढेकर आणि छातीतील जळजळ बंद: जठराची गती सरळ आणि नैसर्गिक होते. #⚕️आरोग्य #👨‍⚕️साध्या हेल्थ टिप्स #🌿आयुर्वेदा