നോവൽ പ്രണയദർശനം 'എല്ലാ പരിപാടികളിലും കാണുന്ന മുഖങ്ങൾ' ഒരു പുസ്തകപ്രകാശന ചടങ്ങിന് പോകുമ്പോൾ ഞാൻ ആദ്യം നോക്കുന്നത് വേദിയെയല്ല. സദസ്സിനെയാണ്. വേദിയിൽ ഓരോ തവണയും പുതിയ പുസ്തകങ്ങളാണ് Iഉണ്ടാകുന്നത്. സദസ്സിൽ പഴയ മനുഷ്യരും. അവരാണ് എനിക്ക് കൂടുതൽ കൗതുകം. ഓരോ പരിപാടിയിലും ആദ്യനിരയിൽ ഇരിക്കുന്ന വിരമിച്ച അധ്യാപകൻ. പ്രസംഗം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ഹാളിന്റെ പിൻവാതിൽ തുറന്ന് കാറ്റ് കയറുന്നുണ്ടോ എന്ന് നോക്കുന്ന ലൈബ്രറി സെക്രട്ടറി. പരിപാടി തീരുന്നതുവരെ ഒരു പുസ്തകവും വാങ്ങാത്തവർ, പക്ഷേ അവസാനം എല്ലാവരും പിരിഞ്ഞുകഴിഞ്ഞാൽ സ്റ്റാളിലേക്ക് വന്ന് പതുക്കെ പുസ്തകങ്ങൾ മറിച്ചുനോക്കുന്ന വായനക്കാർ. അവരെ ഞാൻ വർഷങ്ങളായി കാണുന്നുണ്ട്. അവരുടെ പേരറിയില്ല. അറിയണമെന്ന് തോന്നിയിട്ടുമില്ല. ചില മനുഷ്യരെ പേരുകൊണ്ടല്ല, അവരുടെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടാണ് തിരിച്ചറിയുന്നത്. എഴുതാൻ തുടങ്ങിയ ശേഷമാണ് എനിക്ക് ഈ ശീലം വന്നത്. മുമ്പ് ഞാൻ കഥകൾ വായിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് മനുഷ്യരെ വായിക്കാൻ തുടങ്ങി. രണ്ടും ഒരുപോലെയല്ല. കഥകളിൽ എഴുത്തുകാരൻ പറയാത്തത് വായിച്ചെടുക്കണം. മനുഷ്യരിൽ അവർ പറയാനാകാത്തത്. --- അന്ന് ശനിയാഴ്ചയായിരുന്നു. മഴ പെയ്യുമോ ഇല്ലയോ എന്ന് ആകാശം പോലും തീരുമാനിക്കാത്ത ഒരു വൈകുന്നേരം. ജില്ലാ ലൈബ്രറിയുടെ മുകളിലെ ഹാളിൽ ഒരു നോവലിന്റെ പ്രകാശനം. ഞാൻ അല്പം നേരത്തെയെത്തി. ശീലമാണ്. പരിപാടി തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പുള്ള ഹാളുകൾ എനിക്ക് ഇഷ്ടമാണ്. കാലിയായ കസേരകൾക്ക് പോലും അപ്പോൾ ഒരു പ്രതീക്ഷയുണ്ടാകും. സ്റ്റാളിൽ പുസ്തകങ്ങൾ അടുക്കിവയ്ക്കുന്ന ചെറുപ്പക്കാരൻ ഓരോ കോപ്പിയും കൈകൊണ്ട് നേരെയാക്കുന്നു. മൈക്കിൽ ഒരാൾ പതിവുപോലെ പറയുന്നു. "ഹലോ... ഹലോ... സൗണ്ട് ക്ലിയറാണോ?" സദസ്സിൽ ഇരുന്നവർ ആരും മറുപടി പറയുന്നില്ല. പക്ഷേ എല്ലാവരും കേൾക്കുന്നുണ്ട്. ആ നിശ്ശബ്ദത എനിക്ക് എപ്പോഴും ഇഷ്ടമാണ്. ഞാൻ പതിവുപോലെ അവസാനനിരയിൽ ഇരുന്നു. അവിടെ നിന്ന് വേദിയും കാണാം. മനുഷ്യരെയും. അപ്പോഴാണ് അവളെ വീണ്ടും കണ്ടത്. വീണ്ടും... ആ വാക്കാണ് ശരി. ആദ്യമായിരുന്നില്ല അത്. എവിടെയൊക്കെയോ മുമ്പും കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരുപക്ഷേ കഴിഞ്ഞ പുസ്തകമേളയിൽ. അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കവിയരങ്ങിൽ. അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ലൈബ്രറിയുടെ വായനാമുറിയിൽ. ഓർമ്മയില്ല. പക്ഷേ മുഖം പരിചിതമായിരുന്നു. അവൾ വേദിയിലേക്ക് നോക്കിയിരുന്നില്ല. കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ മുപ്പത്തിയേഴാം പേജിലായിരുന്നു അവളുടെ ശ്രദ്ധ. പരിപാടി തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് മറ്റൊരു പുസ്തകം വായിക്കുന്ന ആളുകളെ എനിക്ക് എപ്പോഴും ഇഷ്ടമാണ്. അവർ പരിപാടിക്ക് വന്നതല്ല. വായനയോടൊപ്പമാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്. പ്രസംഗങ്ങൾ തുടങ്ങി. ഓരോരുത്തരും പുസ്തകത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. ഞാൻ ഇടയ്ക്കിടെ വേദിയിലേക്കും ഇടയ്ക്കിടെ സദസ്സിലേക്കും നോക്കി. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ അവൾ പുസ്തകം അടച്ചു. പേജിനിടയിൽ ഒരു ചെറിയ കടലാസ് വച്ചു. അതിൽ എന്തോ കുറിച്ചു. എനിക്ക് ആകാംക്ഷ തോന്നി. പുസ്തകത്തിൽ അല്ല, പുസ്തകത്തെക്കുറിച്ച് അവൾ എന്താണ് എഴുതുന്നത് എന്നറിയാൻ. പരിപാടി കഴിഞ്ഞു. ആളുകൾ എഴുന്നേറ്റു. ചിലർ വേദിയിലേക്ക്. ചിലർ പുസ്തകസ്റ്റാളിലേക്ക്. ചിലർ നേരെ പുറത്തേക്ക്. ഞാൻ തിരക്കൊഴിയാൻ കാത്തുനിന്നു. അപ്പോഴാണ് എന്റെ തൊട്ടടുത്ത് നിന്ന ഒരാൾ ചോദിച്ചത്. "ആദിയല്ലേ?" ഞാൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കി. പ്രതിലിപിയിൽ എന്റെ കഥകൾ വായിക്കുന്ന ഒരു യുവാവായിരുന്നു. അവനോട് സംസാരിക്കുന്നതിനിടയിൽ അവൾ പുസ്തകം വാങ്ങി പുറത്തേക്ക് നടന്നു. ഞങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ ഒരു നിമിഷം കൂട്ടിമുട്ടി. അത് പരിചയത്തിന്റെ നോട്ടമായിരുന്നില്ല. അപരിചിതത്വത്തിന്റെയും അല്ല. 'നമ്മൾ എവിടെയോ കണ്ടിട്ടുണ്ട്' എന്ന ഓർമ്മയുടെ നോട്ടമായിരുന്നു. അവൾ നടന്നു പോയി. ഞാനും കുറച്ചുനേരം കഴിഞ്ഞ് പുറത്തിറങ്ങി. മഴ തുടങ്ങിയിരുന്നില്ല. പക്ഷേ വായുവിൽ മഴയുടെ മണം ഉണ്ടായിരുന്നു. വീട്ടിലെത്തിയ ശേഷം പതിവുപോലെ കറുത്ത നോട്ട്ബുക്ക് തുറന്നു. അന്ന് ഞാൻ എഴുതിയത് ഒരു വരി മാത്രമായിരുന്നു. "ചില മനുഷ്യർ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നത് ഒരു സംഭാഷണത്തിലൂടെയല്ല. വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടാനുള്ള വിധിയിലൂടെയാണ്." #📙 നോവൽ #📝 ഞാൻ എഴുതിയ വരികൾ