🚩 राजाभिषेक 🚩 आनंदनाम संवत्सरे, शालिवाहन शके १५९६, जेष्ठ शुद्ध त्रयोदशी, शनिवारी छत्रपती शिवाजी महाराज दुर्गदुर्गेश्वर रायगडावरती बत्तीस मण सुवर्णसिंहासनी आरुढ होऊन सिंहासनाधिश्वर झाले. सह्याद्रीच्या हृदयसिंहासनी निरंकुश, सार्वभौम, स्वाभिमानी स्वराज्यसिंहासन निर्माण झाले. महाराजांच्या खास राज्याभिषेकविधीसाठी गागाभट्टांनी रायगडावर बसून लिहिलेल्या 'राज्याभिषेकप्रयोग' ग्रंथातील तपशीलानुसार सर्व धार्मिक विधी पार पडले होते. हिंदुस्थानच्या इतिहासात अलौकिक अप्रुप घडले. अनेक राजवटींची चिरफाळलेली सिंहासने इथे सांधली गेली. जिजाऊसाहेबांचे मनोरथ सिद्धीस गेले. स्वराज्याचा भगवा ध्वज डौलाने दिमाखात फडकू लागला. 'राज्याभिषेक शक' सुरू केला. 'प्रतिपच्चंद्रलेखेव वर्धिष्णुर्विश्ववंदिता शाहसुनोः शिवस्यैषा मुद्रा भद्राय राजते' ही संस्कृत भाषेतील अष्टकोनी राजमुद्रा कायम केली. राजमुद्रेमध्ये मोजक्या परंतु सालंकृत शब्दात स्वराज्याचे उद्दिष्ट, महत्त्वाकांक्षा सामावली होती. अष्टप्रधानांची फार्सी नावे बदलून संस्कृत नावे दिली. भाषाशुद्धीसाठी यावनी शब्दांना संस्कृत भाषेतील प्रतिशब्दांचा 'राज्यव्यवहारकोश' तयार करण्याची पंडित रघुनाथपंतांना आज्ञा केली. 'राजा शिव' आणि 'छत्र पती' हा मजकूर पुढे-मागे असणारे सोन्याचे 'होन' आणि चांदीची 'शिवराई' ही नाणी पाडली. समारंभासाठी उपस्थित सर्व स्त्रिया, पुरुष आणि मुलामुलींचाही महाराजांनी सन्मान केला. आईसाहेबांस वस्त्रे अर्पण केली. राजस्त्रियांना वस्त्रालंकार दिले. वेदमूर्ती गागाभट्टांना दक्षिणा दिली. अष्टप्रधान, पदाधिकारी, राजदूत, सरदार, मुत्सद्दी, ब्राह्मण, पुरोहित, संन्यासी, गोसावी, कवी, भाट, कलावंत, गुणीजन अवघीयांसी मायन्याप्रमाणे वस्त्रे, द्रव्य, घोडे, हत्ती, पालख्या, ढाली-तलवारी, चवऱ्या, शिक्केकट्यारी देऊन सन्मानित केले. राज्याभिषेकासाठी पन्नास लाखांवर खर्च केला. रायगड आनंदाच्या हिंदोळ्यावर आंदोळू लागला. संवत्सराचे नाम सार्थ झाले. संदर्भ : १) शिवकालीन पत्रसारसंग्रह २) शिवचरित्र साहित्य ३) राज्यव्यवहारकोश ४) सभासद बखर #🙏शिवदिनविशेष📜 #📜इतिहास शिवरायांचा #😇आमचे प्रेरणास्थान: छत्रपती🙏 #🚩शिवरायांचे भक्त #🚩मी शिवबा भक्त